Tartılı ürünlerde terazi barkodu nasıl okunur?

Şarküteri, manav, kuruyemişçi gibi tartarak satış yapan işletmelerde her ürünün sabit bir barkodu olmaz; çünkü tutar, müşterinin aldığı ağırlığa göre değişir. Burada devreye terazi barkodu girer: terazi, ürünü tartıp o anki ağırlık ya da tutar bilgisini içeren bir barkod basar; kasada bu barkod okutulunca ürün ve tutar otomatik gelir. Bu yazıda terazi barkodunun mantığını açıklıyoruz.

Neden özel bir barkod?

Normal bir ürün barkodu sabittir ve yalnızca ürünü temsil eder; fiyat programın kartından gelir. Oysa tartılı üründe "500 gram peynir" ile "750 gram peynir" aynı ürün ama farklı tutardır. Terazi, tarttığı anda ürünün kodunu ve o tartımın ağırlık ya da tutar bilgisini tek bir barkoda gömer. Böylece kasa, hem hangi ürün olduğunu hem de ne kadar tutacağını okur.

2 ile başlayan önekler

Terazi barkodları, mağaza içi kodlar gibi 2 ile başlar (sık kullanılan önekler 27, 28, 29'dur). Bu önek, "bu bir terazi/iç barkodudur, dışarıda anlamı yoktur" demektir ve fabrika barkodlarıyla çakışmaz. Hangi öneki kullanacağınızı terazi ile program arasında aynı ayarlamak gerekir; yoksa kasa barkodu tanımaz.

Barkodun yapısı

Tipik bir 13 haneli terazi barkodu şu parçalardan oluşur:

• Önek (2 hane): terazi barkodu olduğunu belirtir (ör. 27).
• Ürün kodu (çoğunlukla 5 hane): hangi ürün olduğunu söyler; bu kod, programdaki ürün kartına bağlanır.
• Ağırlık veya tutar (çoğunlukla 5 hane): o tartımın gramajı ya da lira tutarı.
• Kontrol hanesi (1 hane): barkodun doğru okunduğunu denetler.

İki ana biçim vardır: ağırlıklı barkodda gramaj gömülüdür, kasa fiyatı ürünün kilo fiyatıyla çarpıp bulur; fiyatlı barkodda doğrudan tutar gömülüdür, kasa o tutarı alır. Hangisini kullanacağınız teraziye ve tercihinize bağlıdır.

Terazi ile program uyumu

Sistemin çalışması için terazideki ürün kodu ile programdaki ürün kodu aynı olmalıdır. Örneğin peynire terazide 17 kodunu verdiyseniz, programda da o ürünün terazi kodu 17 olmalıdır. Terazinin tuşuna basıldığında doğru ürünü basması için bu eşleştirme bir kez yapılır. Fiyat değişiminde, ağırlıklı yöntem kullanıyorsanız kilo fiyatını hem terazide hem programda güncellemeniz gerekebilir; fiyatlı yöntemde fiyat zaten barkoda gömülü geldiği için program onu kullanır.

Kasada okutma

Müşteri tartılmış ürünü getirince, üstündeki terazi barkodunu okutursunuz. Kasa öneki görür, bunun bir terazi barkodu olduğunu anlar; ürün kodundan ürünü bulur, ağırlık/tutar alanından tutarı hesaplar ya da alır. Sonrası normal satış gibidir: sepete eklenir, ödeme alınır. Stok tarafında, tartılı ürünlerin stoğu genellikle ağırlık (kilogram) üzerinden takip edilir.

Sık karşılaşılan sorunlar

Barkod okunmuyorsa önce öneki kontrol edin: terazi ile programın öneki aynı mı? Yanlış ürün geliyorsa ürün kodu eşleşmesine bakın. Tutar yanlışsa, ağırlıklı/fiyatlı biçim ile programın beklediği biçim uyuşuyor mu diye kontrol edin. Bu üç ayar doğru olduğunda terazi barkodu dertsiz çalışır.

Terazi kurulumu

Terazi barkodunun çalışması için terazinin bir kez ayarlanması gerekir. Terazide her tartılı ürüne bir PLU (ürün tuşu/kodu) tanımlanır; bu kod, programdaki ürünün terazi koduyla aynı olmalıdır. Ayrıca terazinin bastığı barkodun biçimi (önek, kaç hane ürün kodu, kaç hane ağırlık/tutar) ile programın beklediği biçim uyuşmalıdır. Bu ayar bir kez doğru yapıldığında, kasiyer yalnızca ürünü tartıp etiketi yapıştırır; gerisi otomatiktir.

Fiyatlı mı, ağırlıklı mı?

İki yöntem arasında seçim, çalışma düzeninize bağlıdır. Ağırlıklı barkodda terazi yalnızca gramajı basar; kasa, ürünün güncel kilo fiyatıyla çarpıp tutarı bulur. Bu yöntemin avantajı, fiyat değiştiğinde yalnızca programdaki kilo fiyatını güncellemenizin yetmesidir (terazi fiyat bilmez). Fiyatlı barkodda ise terazi tutarı doğrudan basar; bu durumda fiyatı terazide tutarsınız ve zamanda teraziyi güncellemeniz gerekir. Çok sayıda tartılı ürünü olan ve fiyatı sık değişen işletmeler çoğu zaman ağırlıklı yöntemi daha pratik bulur.

Stok takibi

Tartılı ürünlerde stok genellikle ağırlık (kilogram) üzerinden tutulur. 10 kilo peynir aldıysanız stok 10 kg'dır; her satışta satılan gramaj düşülür. Böylece "elimde kaç kilo kaldı" bilgisi günceldir ve sipariş zamanını kaçırmazsınız. Fire (bozulan, kuruyan ürün) de ağırlıkça düşülür. Bu düzen, adetle değil ağırlıkla çalışan reyonların stoğunu gerçekçi tutar.

Sık sorunların çözümü

Terazi barkodu çalışmazsa sırayla kontrol edin: önek program ile terazide aynı mı; ürün kodu eşleşmesi doğru mu; barkodun ağırlık/tutar biçimi programın beklediğiyle uyuşuyor mu. Çoğu sorun bu üç ayardan birindedir. Barkod basılıyor ama kasada yanlış ürün geliyorsa PLU eşleşmesine; tutar yanlışsa biçim ayarına bakın. Bir kez doğru kurulduğunda terazi barkodu, tartılı satışı adetli satış kadar hızlı ve hatasız hâle getirir.

Özet

Özetle: terazi barkodu, ürün kodunu ve o tartımın ağırlık/tutar bilgisini tek bir barkoda gömer; 2 ile başlayan önekler (27/28/29) bunu belirtir. Çalışması için terazideki ürün kodu ile programdaki kodun aynı olması, biçimin (ağırlıklı/fiyatlı) ve önekin eşleşmesi gerekir. Ağırlıklı yöntemde fiyatı programda, fiyatlı yöntemde terazide tutarsınız. Stok ağırlıkça takip edilir. Bu ayarlar bir kez doğru kurulduğunda, tartılı satış adetli satış kadar hızlı ve güvenilir akar.

Kasiyer için pratik

Terazi barkodu bir kez doğru kurulduğunda, kasiyerin işi oldukça basitleşir: ürünü tart, etiketi yapıştır, kasada okut. Yeni başlayan bir kasiyer için bile öğrenmesi kolaydır. Yine de ara sıra terazinin doğru tarttığını (kalibrasyon) ve doğru ürün kodunu bastığını kontrol etmek iyidir; yanlış kalibre bir terazi, müşteriye eksik ya da fazla tartım yapar. Kısa bir günlük kontrol, hem müşteri güvenini hem de kasanın doğruluğunu korur.

Depo Panel'de nasıl yapılır?

Depo Panel'de tartılı ürüne bir terazi kodu verir, ağırlıklı ya da fiyatlı biçimi seçersiniz; önek (27/28/29) terazinizle aynı ayarlanır. Terazinin bastığı barkodu kasada okutunca ürün ve ağırlık/tutar otomatik gelir. Ürün kodu eşleşmesi bir kez yapılır, sonrası otomatiktir.